Wiek małżonków wchodzących w pierwszy związek małżeński jest często ściśle związany z czynnikami nie tylko zależnymi od
małżonków. Przede wszystkim jest to presja rodziny. Często
słyszymy argumenty typu "ja brałam ślub jak miałam
osiemnaście lat, a babcia nie miała jeszcze siedemnastu".
Potem najczęściej następuje wyliczanka w jakim wieku zostaje się
"starą panną" której z przyczyn oczywistych nikt już
nie "zechce". Na koniec następuje podsumowanie "ja w
twoim wieku już drugie dziecko urodziłam". Nie to żeby tak
szybko chcieli niańczyć wnuki, no ale zawsze dziecko z domu
rodzicom lżej. :) W niektórych krajach jest tzw. podatek
kawalerski, zwany bykowym. Jest pobierany od kawalerów w wieku
powyżej 26-30 lat. W Polsce, w czasach PRL-u też był taki podatek.
Zlikwidowano go dopiero w 1960 roku. W 2006 roku Anna Sobecka,
posłanka PiS domagała się przywrócenia tego podatku, co na
szczęście nie doszło do skutku. Faktem jest, że przysłowiowa
"stara panna" jest coraz starsza, a samo określenie
zastępowane jest innym, mniej pejoratywnym - singielka, czy singiel.
Uproszczeniem byłoby stwierdzenie, że to rodzina decyduje w
jakim wieku idziemy do ołtarza. Z pewnością duży wpływ ma na to
sytuacja ekonomiczna, mieszkanie, nauka, praca, pieniądze na start,
poczucie bezpieczeństwa. Ważna jest również polityka kościoła.
Blokada i potępienie rozwodów powoduje, że często młodzi ludzie
wybierają stan związku partnerskiego pomijającego jego formalne
zawarcie w urzędzie czy w kościele. Opóźnianie potrzeby zawarcia
małżeństwa może powodować też rynek pracy, który utrudnia czy
znacznie uniemożliwia rozpoczęcie życia zawodowego przyszłym
małżonkom. To zachęca ich by nie zmieniać swego stanu cywilnego,
bo w domyśle singiel będzie w pracy zawsze bardziej mile widziany
dla pracodawcy.
W ten sposób dochodzimy do stanu narzeczeństwa, a w wielu
przypadkach konkubinatu. Samo słowo konkubinat jest już chyba mało
używane, gdyż wspólne mieszkanie przed ślubem jest czymś
normalnym i powszechnie aprobowanym. Nawet Watykan nakazał by księża
wymagali od nowożeńców nie trzyletniego, ale sześciomiesięcznego
okres "narzeczeństwa" przed ślubem.
Dane statystyczne są potwierdzeniem tej tezy. W roku 1980 ponad
połowa mężczyzn, którzy zawarli związek małżeński (54%) była
w wieku 20 - 24 lat. W roku 2010 dominującą grupą byli mężczyźni
w wieku 25-29 lat - 45%. Wśród kobiet dane są podobne. W 1980 roku
wśród panien młodych dominowały kobiety w wieku 20 - 24 lat -
57%. W 2010 roku wiek kobiet biorących ślub jest bardziej
rozproszony. Głównie to kobiety w wieku 25 - 29 lat – 29%, ale
kobiety młodsze w wieku 20-24 lata to 26%. Głównie dzięki
utrzymaniu dominującego przedziału wieku kobiet 20-24 lata na
wsiach, gdzie ciągle ten wiek jest uważany za właściwy do
zamążpójścia. Aż 45 % kobiet na wsiach bierze w tym wieku ślub.
W porównaniu w miastach w tym przedziale wieku tylko 28 % kobiet
decyduje się na zamążpójście i to głównie w małych miastach.
Wniosek potwierdza powyższe założenia. Na przestrzeni 30 lat
podniósł się wiek młodych ludzi zawierających związek małżeński
zarówno u mężczyzn jak i wśród kobiet mieszkających przed
ślubem w miastach.
W przekroju województw średni wiek mężczyzny zawierającego w
2010 roku ślub był najwyższy w województwie Zachodniopomorskim –
29,2, a najniższy w podkarpackim 27,3. Podobnie wyglądało to u
kobiet Zachodniopomorskie 27, Podkarpackie 25,3. Dominacja ta dotyczy
tych województw zarówno na wsiach jak i w miastach, z tą różnicą,
że średni wiek mężczyzny, który mieszkał przed ślubem na wsi
jest około 1,5 niższy, a u kobiet na wsiach jest o 2,5 roku niższy. Potwierdza to przypuszczenia, że mężczyźni i kobiety
mieszkające przed ślubem na wsi szybciej chcą zakładać rodzinę,
szczególnie w województwie podkarpackim, lubelskim, świętokrzyskim
i małopolskim.
Należy podkreślić, że przez ostatnie 30 lat następuje ciągły
spadek liczby małżeństw w których nowożeńcy mają 19 lat lub
mniej. O ile w 1980 roku 2,78 % małżeństw był ich udziałem o
tyle w 2010 to już tylko 0,57 % i dotyczy to w równym stopniu miast
i wsi. Statystyki są jednak przerażające. Na 18456 dzieci
urodzonych w 2010 roku przez młode matki – 19 letnie lub mniej,
tylko 5248 urodziło się w związkach małżeńskich.
W małżeństwach zazwyczaj to mąż jest starszy od małżonki i
to 1 - 2 lata. Sporą grupę stanowią mężowie starsi 3-5 lat.
Ciekawe jest też, że różnica wieku 11 lat i więcej dotyczy tak
samo kobiet jak i mężczyzn. Przy czym zazwyczaj mężczyźni w
wieku 25 - 29 lat pobierają się ze starszymi kobietami, a w wieku
35-39 lat "wola" dużo młodsze.
W miastach dominują małżeństwa w których oboje małżonkowie
mają wyższe wykształcenie bądź średnie. Na wsiach jest
odwrotnie. W większości małżeństw na wsi oboje małżonkowie
mają średnie wykształcenie, a drugą grupę stanowią małżonkowie
z wykształceniem wyższym. Zazwyczaj to kobiety biorące ślub są
lepiej wykształcone od mężczyzn, zarówno w miastach jak i na wsi.
Widać, że kobiety wolą skończyć studia przed ślubem, zanim
pojawią się dzieci i spadnie na nich obowiązek prowadzenia domu. Aktywność zawodowa nowożeńców w 2010 roku dowodzi, że
młodożeńcy zazwyczaj mieli pracę. Tylko 8% kobiet i 5% mężczyzn
deklarowało, że są bezrobotni. Wśród nowożeńców 87 % mężczyzn
i 73 % kobiet deklarowało, że ma pracę głównie najemną.

Dane o bezrobociu młodożeńców świadczą, że nie ma korelacji
między stanem bezrobocia ogólnie, a skłonnością do zawarcia
związku małżeńskiego. Średnie bezrobocie w Polsce w 2010 roku
wynosiło 11,7 %, a wśród kobiet 10 %. Wyższe bezrobocie wśród
panien młodych może świadczyć wyłącznie o tym, że spora grupa
z nich właśnie skończyła studia i nie weszła jeszcze w okres
pracy zawodowej. Nie ma też związku między bezrobociem w danym
rejonie kraju, a wiekiem zawierania związku małżeńskiego. Zarówno
w skrajnych wiekowo województwach podkarpackim jak i
zachodniopomorskim było ono w 2010 roku zbliżone i wynosiło
odpowiednio 15,0 i 15,9 %. Wniosek jest taki, że w tych
województwach na wiek zawierania ślubu większy wpływ
mają tradycje rodzinne, niż dostęp do pracy, a nowożeńcy
zazwyczaj tę pracę mają.
Obliczenia zostały wykonane na podstawie danych statystycznych
GUS.
Zdjęcie: www.antyslub.pl
Zobacz też:
Jaki miesiąc wybrać na ślub?
Kalkulator weselny - ile kosztuje ślub i wesele?
Kiedy narzeczeni poznają ze sobą swoich rodziców?